Transshipment là gì?
Trong vận tải biển quốc tế, không phải mọi lô hàng đều có thể đi thẳng từ cảng xuất đến cảng đích. Với nhiều tuyến, container sẽ được đưa đến một cảng trung gian, sau đó chuyển sang một chuyến tàu khác để tiếp tục hành trình. Hoạt động này được gọi là Transshipment, hay trung chuyển hàng hóa.
Theo định nghĩa của UNCTAD, Transshipment là quá trình hàng hóa được dỡ xuống tại một cảng hoặc điểm trung gian, sau đó được xếp lại lên phương tiện khác để tiếp tục đến điểm cuối.
Có thể hình dung đơn giản:
Cảng xuất → Tàu 1 → Cảng trung chuyển → Tàu 2 → Cảng đích
Ví dụ, một container từ Việt Nam đi một thị trường không có tuyến tàu trực tiếp có thể được vận chuyển đến một cảng trung tâm tại châu Á. Tại đây, container được dỡ khỏi tàu ban đầu và chuyển sang tàu khác để tiếp tục hành trình.
Vì sao hàng hóa cần Transshipment?
Không phải tất cả các cặp cảng trên thế giới đều có tuyến tàu trực tiếp. Mạng lưới vận tải biển được tổ chức theo các tuyến chính và các cảng có khả năng kết nối với nhiều khu vực.
UNCTAD từng chỉ ra rằng số lượng cặp cảng có dịch vụ liner trực tiếp thấp hơn rất nhiều so với số lượng kết nối lý thuyết giữa các cảng. Vì vậy, Transshipment trở thành một phương án quan trọng để kết nối những tuyến không có dịch vụ trực tiếp.
Một số nguyên nhân phổ biến khiến hàng hóa phải trung chuyển gồm:
- Không có tuyến tàu trực tiếp giữa hai cảng.
- Hãng tàu thiết kế mạng lưới theo mô hình hub-and-spoke.
- Cảng trung gian có khả năng kết nối nhiều tuyến quốc tế.
- Hãng tàu cần gom hoặc phân phối container theo từng khu vực.
- Tối ưu năng lực khai thác đội tàu và mạng lưới vận tải.
Nhờ đó, một cảng trung chuyển có thể trở thành điểm kết nối giữa nhiều tuyến hàng hải khác nhau.
Quy trình Transshipment diễn ra như thế nào?
Một lô hàng trung chuyển qua cảng thường trải qua nhiều bước. Mỗi bước đều cần sự phối hợp giữa hãng tàu, cảng, terminal, đơn vị logistics và các bên liên quan.
1. Container được vận chuyển từ cảng xuất
Hàng hóa được đóng vào container tại kho hoặc địa điểm đóng hàng. Container sau đó được đưa đến cảng xuất và làm các thủ tục cần thiết trước khi xếp lên tàu.
2. Tàu vận chuyển container đến cảng trung chuyển
Tàu đầu tiên đưa container đến một cảng trung gian. Đây thường là những cảng có vị trí thuận lợi và có mạng lưới tuyến tàu rộng.
3. Container được dỡ xuống
Khi tàu cập cảng, container được dỡ xuống theo kế hoạch khai thác của terminal.
Container có thể được đưa vào khu vực bãi để chờ chuyến tàu tiếp theo.
4. Container được kiểm tra và sắp xếp
Thông tin container được cập nhật trong hệ thống khai thác. Terminal xác định vị trí lưu bãi và kế hoạch đưa container lên chuyến tàu tiếp theo.
Việc phối hợp thời gian rất quan trọng. Nếu container không kịp chuyến kết nối, hàng có thể phải chờ chuyến tiếp theo.
5. Container được xếp lên tàu thứ hai
Sau khi hoàn tất quá trình điều phối, container được đưa lên tàu tiếp theo để tiếp tục hành trình.
6. Tàu đến cảng đích
Container cuối cùng được vận chuyển đến cảng đích, sau đó thực hiện các bước dỡ hàng và giao nhận theo kế hoạch.
Toàn bộ quá trình có thể được mô tả:
Kho → Cảng xuất → Tàu 1 → Cảng trung chuyển → Bãi container → Tàu 2 → Cảng đích → Người nhận
Transshipment khác gì với vận chuyển trực tiếp?
Đây là điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý khi lựa chọn tuyến vận tải biển.
Vận chuyển trực tiếp – Direct Service
Container được vận chuyển theo một tuyến không cần chuyển sang tàu khác tại cảng trung gian.
Mô hình:
Cảng A → Tàu → Cảng B
Ưu điểm thường là hành trình đơn giản hơn và giảm một bước xử lý container tại cảng trung gian.
Transshipment
Container phải chuyển sang một chuyến tàu khác.
Mô hình:
Cảng A → Tàu 1 → Cảng C → Tàu 2 → Cảng B
Ưu điểm là doanh nghiệp có thể tiếp cận nhiều điểm đến hơn dù không có tuyến tàu trực tiếp.
Vì vậy, Transshipment không đồng nghĩa với vận chuyển kém hiệu quả. Đây là một phần bình thường của mạng lưới vận tải biển quốc tế.
Cảng trung chuyển có vai trò gì trong logistics?
Cảng trung chuyển đóng vai trò giống như một nút kết nối trong mạng lưới vận tải biển.
Thay vì mỗi tuyến tàu phải chạy trực tiếp giữa tất cả các cảng, hãng tàu có thể xây dựng mạng lưới tập trung vào một số cảng lớn.
Ví dụ:
Cảng A ──┐
Cảng B ──┼→ Cảng trung chuyển → Cảng D
Cảng C ──┘
Cách tổ chức này giúp kết nối nhiều tuyến hàng hóa thông qua một số điểm trung tâm.
Đặc biệt, container hóa tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển container giữa các phương tiện vận tải. Container tiêu chuẩn có thể được chuyển giữa tàu, xe tải, đường sắt và các phương thức vận tải khác mà không cần tháo dỡ toàn bộ hàng bên trong.
Transshipment có làm hàng hóa mất nhiều thời gian hơn không?
Có thể, nhưng không phải lúc nào cũng vậy.
Thời gian vận chuyển phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:
- Thời gian tàu cập cảng trung chuyển.
- Thời gian chờ chuyến tàu kết nối.
- Lịch tàu.
- Tình trạng khai thác tại cảng.
- Tình trạng ùn tắc cảng.
- Thời tiết.
- Sự thay đổi lịch trình của hãng tàu.
Nếu thời gian kết nối giữa hai chuyến tàu được bố trí hợp lý, Transshipment vẫn có thể đáp ứng tốt kế hoạch giao hàng.
Ngược lại, nếu chuyến tàu kết nối bị trễ hoặc container phải chờ lâu tại cảng trung chuyển, ETA của lô hàng có thể thay đổi.
Những rủi ro cần lưu ý khi hàng đi Transshipment
Do container phải trải qua thêm một điểm trung gian, doanh nghiệp nên chú ý đến một số rủi ro.
Chậm chuyến tàu kết nối
Đây là một trong những rủi ro thường được quan tâm. Nếu container không kịp chuyến tàu tiếp theo, hàng có thể phải chờ lịch mới.
Thay đổi lịch tàu
Lịch tàu có thể thay đổi do điều kiện khai thác, thời tiết hoặc các yếu tố khác. Vì vậy, ETA ban đầu cần được xem là thông tin dự kiến.
Ùn tắc tại cảng trung chuyển
Khi lượng container tăng cao, thời gian xử lý và luân chuyển container có thể bị ảnh hưởng.
Khó kiểm soát thời gian hơn
So với một tuyến trực tiếp, Transshipment có thêm một điểm kết nối. Do đó, việc theo dõi hành trình và cập nhật thông tin container càng quan trọng.
Doanh nghiệp nên chọn Transshipment hay Direct Service?
Không có lựa chọn nào phù hợp cho tất cả các lô hàng.
Nếu doanh nghiệp ưu tiên hành trình đơn giản, ít điểm trung gian, Direct Service có thể là lựa chọn phù hợp khi có tuyến.
Trong khi đó, nếu điểm đến không có tuyến trực tiếp hoặc Transshipment mang lại lịch tàu và chi phí phù hợp, trung chuyển có thể là phương án hiệu quả.
Khi lựa chọn, doanh nghiệp nên so sánh:
- Ocean Freight
- Transit Time
- Số lần Transshipment
- Lịch tàu
- ETA dự kiến
- Độ ổn định của tuyến
- Chi phí phát sinh
- Khả năng kết nối với phương tiện nội địa
Đặc biệt, không nên chỉ nhìn vào giá cước. Một tuyến có giá thấp nhưng thời gian vận chuyển dài hoặc lịch kết nối không ổn định chưa chắc là phương án tối ưu.
Transshipment trong bức tranh logistics hiện nay
Sự phát triển của thương mại quốc tế khiến mạng lưới vận tải biển ngày càng phức tạp. Hàng hóa có thể bắt đầu từ nhà máy, đi bằng xe tải đến cảng, tiếp tục bằng tàu biển đến một cảng trung chuyển rồi chuyển sang một tuyến tàu khác trước khi đến thị trường cuối cùng.
Do đó, khả năng kết nối cảng, lịch tàu, dữ liệu container và phương tiện vận tải ngày càng quan trọng.
Để hiểu thêm về sự kết nối giữa các phương thức vận tải, doanh nghiệp có thể tham khảo bài viết “Kết nối đa phương thức – xu hướng mới của logistics Việt Nam” trên An Giang Logistics. Bài viết phân tích vai trò của việc kết hợp đường bộ, đường biển, đường sắt và đường thủy trong chuỗi cung ứng.
Kết nối đa phương thức – xu hướng mới của logistics Việt Nam
Kết luận
Transshipment là một hoạt động quan trọng trong vận tải biển quốc tế, giúp kết nối những tuyến đường không có dịch vụ trực tiếp và mở rộng phạm vi vận chuyển của mạng lưới hàng hải.
Một container đi Transshipment có thể trải qua các bước từ cảng xuất → tàu thứ nhất → cảng trung chuyển → tàu thứ hai → cảng đích. Trong quá trình này, thời gian kết nối, năng lực khai thác cảng và lịch tàu đều có thể ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng.
Vì vậy, khi lựa chọn tuyến vận tải biển, doanh nghiệp nên xem xét tổng thể chi phí, thời gian, số lần trung chuyển và độ ổn định của lịch tàu, thay vì chỉ dựa vào giá cước. /canthologistics.com/van-tai-da-phuong-thuc-quoc-te-va-nhung-van-de-can-biet/
