Xe chạy rỗng là gì? Vì sao xe quay về không hàng lại làm tăng chi phí logistics?

Trong vận tải hàng hóa, một chuyến xe giao hàng chưa chắc đã được khai thác tối ưu. Sau khi hoàn thành đơn hàng, xe có thể phải quay về mà không có hàng. Tình trạng này được gọi là xe chạy rỗng.
Xe vẫn tiêu thụ nhiên liệu. Tài xế vẫn làm việc. Phương tiện vẫn phát sinh chi phí. Tuy nhiên, chiều xe quay về lại không tạo thêm doanh thu từ hàng hóa. Nếu xảy ra thường xuyên, xe chạy rỗng có thể làm tăng chi phí vận tải. Đồng thời, hiệu suất khai thác phương tiện cũng giảm.

Xe chạy rỗng là gì?

Xe chạy rỗng là tình trạng phương tiện di chuyển nhưng không chở hàng. Trường hợp khác là xe chỉ chở lượng hàng rất thấp so với tải trọng cho phép. Ví dụ, một xe tải chở hàng từ Cần Thơ lên TP.HCM.

Sau khi giao hàng, xe quay lại Cần Thơ nhưng không có đơn hàng chiều về. Quãng đường quay về vẫn phát sinh nhiều khoản chi phí như:

• Nhiên liệu.
• Phí cầu đường.
• Chi phí tài xế.
• Khấu hao phương tiện.
• Bảo dưỡng xe.
• Thời gian khai thác.

Như vậy, doanh nghiệp vẫn phải chi tiền cho chuyến xe. Tuy nhiên, năng lực vận chuyển lại chưa được tận dụng hết.

Vì sao xe chạy rỗng thường xảy ra?

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này.

1. Hàng hóa chỉ tập trung ở một chiều

Một số tuyến có lượng hàng không cân bằng. Ví dụ, hàng từ các tỉnh miền Tây đi TP.HCM khá nhiều. Trong khi đó, lượng hàng từ TP.HCM về chiều ngược lại có thể ít hơn.

Xe vì thế dễ rơi vào tình trạng có hàng chiều đi nhưng không có hàng chiều về.

2. Thời gian lấy hàng không phù hợp

Doanh nghiệp có thể có hàng ở chiều về. Tuy nhiên, thời gian lấy hàng lại không phù hợp với lịch xe. Nếu phải chờ quá lâu, nhà vận tải có thể chọn phương án quay về không hàng. Điều này giúp đảm bảo thời gian cho chuyến tiếp theo.

3. Hàng hóa không phù hợp

Không phải loại hàng nào cũng có thể ghép chung. Một số hàng cần xe chuyên dụng. Một số hàng có yêu cầu riêng về nhiệt độ hoặc cách bảo quản. Khi không tìm được hàng phù hợp, xe có thể phải quay về rỗng.

4. Thông tin chưa được kết nối

Một doanh nghiệp có thể đang cần xe từ TP.HCM về Cần Thơ. Trong khi đó, một nhà xe vừa giao hàng tại TP.HCM lại đang có xe trống. Nếu hai bên không kết nối được thông tin, cơ hội tận dụng chiều xe sẽ bị bỏ lỡ.

Xe chạy rỗng ảnh hưởng đến chi phí logistics như thế nào?

Đây là vấn đề đáng chú ý đối với doanh nghiệp vận tải.

Giả sử một xe chạy 300 km để giao hàng.

Sau khi giao xong, xe tiếp tục chạy thêm 300 km để quay về.

Tổng quãng đường là 600 km.

Tuy nhiên, chỉ 300 km đầu tiên tạo ra doanh thu từ hàng hóa.

300 km còn lại vẫn tiêu tốn nhiên liệu và thời gian. Phương tiện cũng tiếp tục bị hao mòn.

Nếu tình trạng này lặp lại nhiều lần, chi phí vận tải trên mỗi đơn hàng sẽ tăng.

Do đó, tối ưu chiều xe là một trong những cách giúp nâng cao hiệu quả khai thác phương tiện.

Xe chạy rỗng ảnh hưởng đến cả chuỗi cung ứng

Xe chạy rỗng không chỉ là vấn đề của nhà vận tải.

Chi phí vận tải có liên quan trực tiếp đến tổng chi phí logistics của doanh nghiệp.

Khi chi phí vận tải tăng, giá thành hàng hóa cũng có thể tăng theo.

Điều này đặc biệt đáng chú ý với doanh nghiệp có lượng hàng lớn. Các tuyến vận chuyển diễn ra liên tục sẽ càng cần được tối ưu.

Vì vậy, doanh nghiệp nên nhìn vào toàn bộ hành trình của hàng hóa. Không nên chỉ quan tâm đến mức cước của từng chuyến.

Nếu muốn tìm hiểu thêm về các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí logistics, bạn có thể tham khảo bài 5 yếu tố quan trọng giúp tối ưu chi phí logistics cho doanh nghiệp.

Làm thế nào để giảm tình trạng xe chạy rỗng?

Tìm hàng cho chiều về

Đây là giải pháp trực tiếp nhất.

Sau khi giao hàng, doanh nghiệp có thể chủ động tìm đơn hàng ở chiều ngược lại.

Ví dụ:

Cần Thơ → TP.HCM: chở hàng nông sản.

TP.HCM → Cần Thơ: nhận hàng tiêu dùng hoặc nguyên vật liệu phù hợp.

Khi cả hai chiều đều có hàng, hiệu suất sử dụng phương tiện sẽ tốt hơn.

Ghép hàng phù hợp

Với những chuyến chưa đầy tải, doanh nghiệp có thể cân nhắc ghép thêm hàng.

Tuy nhiên, hàng ghép cần đáp ứng các điều kiện phù hợp.

Cần xem xét loại hàng, kích thước, trọng lượng và thời gian giao nhận.

Không nên ghép hàng chỉ để làm đầy xe.
An toàn hàng hóa và tiến độ giao hàng vẫn phải được ưu tiên.

Theo dõi dữ liệu vận tải

Dữ liệu có thể cho doanh nghiệp biết tuyến nào thường xuyên chạy rỗng.

Doanh nghiệp cũng có thể xác định những khung giờ có nhu cầu vận chuyển cao.

Từ đó, đơn vị vận tải có thể điều chỉnh lịch xe. Việc tìm hàng chiều về cũng trở nên chủ động hơn.

Kết nối các nguồn hàng

Kết nối giữa doanh nghiệp và nhà vận tải là yếu tố quan trọng. Một đơn vị có hàng cần vận chuyển.

Một đơn vị khác có phương tiện đang trống. Nếu hai bên kết nối đúng thời điểm, chuyến xe có thể được khai thác hiệu quả hơn.

Công nghệ giúp giảm xe chạy rỗng như thế nào?

Công nghệ đang hỗ trợ ngày càng nhiều cho hoạt động vận tải.

Các hệ thống quản lý vận tải có thể lưu trữ thông tin về:

• Lộ trình xe.
• Vị trí phương tiện.
• Tải trọng.
• Thời gian giao hàng.
• Đơn hàng đang chờ vận chuyển.
• Lịch xe trống.

Khi dữ liệu được cập nhật đầy đủ, doanh nghiệp có thể dễ dàng phát hiện những tuyến chưa được khai thác tốt. Một số hệ thống còn hỗ trợ kết nối đơn hàng với phương tiện phù hợp.

Điều này giúp doanh nghiệp giảm thao tác thủ công. Đồng thời, quá trình điều phối cũng nhanh hơn.

Xe đầy hàng chưa chắc đã là phương án tối ưu

Nhiều người cho rằng xe càng đầy hàng thì càng hiệu quả. Tuy nhiên, thực tế không đơn giản như vậy.

Một chiếc xe có thể đầy tải nhưng phải chờ nhiều giờ để gom đủ hàng. Thời gian chờ cũng tạo ra chi phí.

Ngược lại, một chuyến xe chưa đầy tải nhưng giao hàng đúng thời gian có thể vẫn mang lại hiệu quả tốt.

Nếu xe có hàng cho chiều về, hiệu quả còn có thể cao hơn.

Vì vậy, doanh nghiệp cần cân bằng giữa tải trọng, thời gian, quãng đường và chi phí.

Xe chạy rỗng và logistics xanh

Tối ưu xe chạy rỗng còn liên quan đến logistics xanh.

Khi xe chạy không tải, nhiên liệu vẫn được tiêu thụ.

Phương tiện cũng tiếp tục tạo ra khí thải trong quá trình di chuyển.

Nếu doanh nghiệp giảm được số chuyến chạy rỗng, lượng nhiên liệu tiêu thụ cũng có thể giảm.

Điều này giúp doanh nghiệp sử dụng phương tiện hiệu quả hơn.

Đồng thời, đây cũng là một hướng tiếp cận phù hợp với xu hướng logistics bền vững.

Từ tối ưu chuyến xe đến tối ưu chuỗi cung ứng

Xe chạy rỗng cho thấy logistics không chỉ đơn giản là đưa hàng từ điểm A đến điểm B.

Một chuyến xe hiệu quả cần được tính toán từ đầu đến cuối.

Doanh nghiệp cần xem xét:

• Hàng đi từ đâu?
• Điểm giao hàng ở đâu?
• Xe sẽ quay về như thế nào?
• Có hàng cho chiều về không?
• Có thể ghép hàng không?
• Phương tiện nào phù hợp?
• Tổng chi phí của chuyến xe là bao nhiêu?

Khi trả lời được những câu hỏi này, doanh nghiệp sẽ có cơ sở tốt hơn để tối ưu vận tải.

Đặc biệt quan trọng với khu vực Đồng bằng sông Cửu Long

Đối với khu vực miền Tây, vận tải hàng hóa có đặc điểm khá đa dạng.

Hàng hóa có thể di chuyển bằng đường bộ, đường thủy hoặc kết hợp nhiều phương thức.

Các tuyến từ Cần Thơ đi TP.HCM và các tỉnh lân cận có nhu cầu vận chuyển thường xuyên.

Do đó, việc tìm hàng hai chiều và kết hợp phương thức vận tải có thể tạo thêm cơ hội nâng cao hiệu suất.

Doanh nghiệp cũng nên cân nhắc đặc điểm từng loại hàng trước khi lựa chọn phương tiện.

Kết luận

Xe chạy rỗng là một vấn đề phổ biến trong hoạt động vận tải.

Xe vẫn tiêu tốn nhiên liệu và thời gian. Tuy nhiên, năng lực chuyên chở lại không được tận dụng.

Để giảm tình trạng này, doanh nghiệp có thể tìm hàng hai chiều. Ngoài ra, có thể ghép hàng và tối ưu lịch xe.

Ứng dụng công nghệ cũng giúp việc điều phối phương tiện chính xác hơn.

Quan trọng nhất, doanh nghiệp cần nhìn vào toàn bộ hành trình của xe.

Một chuyến vận tải hiệu quả không chỉ là chuyến xe giao hàng đúng nơi. Đó còn là chuyến xe được khai thác hợp lý trước, trong và sau hành trình.

Nếu muốn tìm hiểu thêm về cách lựa chọn phương thức vận tải phù hợp, bạn có thể tham khảo bài So sánh vận chuyển đường bộ, đường thủy và đường hàng không trên Cần Thơ Logistics.